Papieren paradijs

Emigreren naar Suriname, ik moet er niet aan denken; geef mij Nederland maar gewoon. Ik vermoed daarom dat ik het daarom best had kunnen vinden met Anna Pannekoek, een van de markante vrouwen die de Nederlandse geschiedenis rijk is, als we elkaar hadden gekend. Zij wilde namelijk ook niet naar dit land verhuizen. Dat ontdekte ik toen ik me onderdompelde in haar verhaal, dat is opgetekend in het geweldige debuut van Marlies Medema: 'Papieren Paradijs'.

Deze roman gaat over Anna, die is getrouwd met Arend van den Brandhof. Hij is ervan overtuigd dat het leven in Suriname beter is dan in Nederland op dat moment (1845) en wil emigreren. Anna wil dat niet, maar uiteindelijk komt het toch zover. Wanneer Anna en Arend met hun gezin en groep boeren in Suriname aankomen, wacht hun echter een teleurstelling. Want het land van belofte is eerder het tegenovergestelde en het leven daar, zo wordt algauw duidelijk, komt met een hoge prijs.

Dit alles beschrijft Marlies met haar vlotte pen zó boeiend dat dit onbekende stukje geschiedenis tot leven komt. En dat zorgt ervoor dat je vanaf het allereerste moment in het verhaal wordt gezogen. Het is alsof je alles vanaf de zijlijn meemaakt – van Anna's jeugd in Heelsum en haar getrouwde leven in Schalkwijk en Elst, tot in het Surinaamse Groningen. En hoe langer je aan die zijlijn staat en getuige bent van wat Anna doormaakt, hoe meer bewondering je krijgt voor deze sterke vrouw die onder de moeilijkste omstandigheden wist te overleven en tegelijk haar waarden behield.

Maar je krijgt ook bewondering voor Marlies, die een geboren schrijfster blijkt. Omdat ze bewijst dat ze er niet voor terugdeinst om minder rooskleurige stukjes verleden voor het voetlicht te brengen. Dat ze de kunst verstaat om (veel) historische feiten – het meeste van wat je leest, is waargebeurd – tot een meeslepend verhaal te weven, zonder ook maar één keer te vervallen in saaiheid. En dat ze gewoon ontzettend goed is. Wat eveneens geldt voor 'Papieren paradijs', dat wat mij betreft dé must-read van dit moment is en misschien wel van heel 2021!

Dit verhaal, het papieren paradijs, vertelt het verhaal van Anna Pannekoek. Ze komt uit een welgestelde familie. Ze trouwt met Arend Brandhof die predikant in Elst wordt.
Op een gegeven moment, als Arend geen nieuw beroep krijgt, bedenkt hij met nog twee mensen een plan om naar Suriname te verhuizen om daar met een groep arme boeren een kolonie te stichten
.
Als Anna nog jong is, gebeuren er een paar moeilijke dingen in haar leven. Ze verliest een broer en een zusje en heeft door een ongeluk grote angst voor water en varen gekregen. Bovendien heeft ze een longziekte opgelopen.
Haar ouders huwelijken haar uit aan Arend Brandhof, met het idee dat het een goed besluit is. Ze heeft het daar niet gemakkelijk mee zeker omdat het vriendje dat ze daarvoor had, veel aardiger was. Maar die jongen was arm. Het is een verstandshuwelijk zoals het toen vaker voorkwam in de hogere klasse. Hierdoor is de relatie tussen Anna en haar ouders nooit meer helemaal goed gekomen. En Arend is een harde en jaloerse man. Anna probeert er toch wat van te maken. Bovendien krijgen ze 8 kinderen waar ze heel goed voor is.
Arend wil weg uit Nederland en maakt samen met zijn vriend Dirk de boeren in Elst klaar om mee te gaan naar Suriname.
Anna denkt eerst dat het wel over zal gaan maar ondanks haar slechte gezondheid vertrekken ze toch.
Deze volksverhuizing wordt een hachelijk avontuur. Er is veel ziekte aan boord en als ze in Suriname aankomen, blijkt er niets van de beloftes te kloppen.
Een prachtig en aangrijpend verhaal dat waargebeurd is over Anna Pannekoek.
Ook het stuk geschiedenis in de 19e eeuw, heeft Margriet Medema bijzonder goed verwoord.

Het boek leest als een trein en ik zou zeggen mooi om te lezen met de paasdagen of schenk het iemand cadeau.